Najkrótsza odpowiedź brzmi: chodzi o poemat „Dziewięćset piąty rok”, znany także jako „1905 rok”. Borys Pasternak napisał go w 1926 roku, odwołując się do rewolucji 1905 roku i własnych wspomnień związanych z tamtym okresem.
Najważniejsze informacje o poemacie Pasternaka
- Tytuł: „Dziewięćset piąty rok”, spotykany również jako „1905 rok”.
- Autor: Borys Pasternak, rosyjski poeta i prozaik.
- Rok powstania: 1926.
- Temat: rewolucja 1905 roku pokazana przez osobiste wspomnienia i obserwacje poety.
- Charakter utworu: poemat o rysie autobiograficznym, historycznym i politycznym.
Jaki utwór kryje się za tym hasłem
Jeżeli potrzebna jest konkretna odpowiedź do krzyżówki, quizu albo zadania z literatury, należy wpisać „Dziewięćset piąty rok”. W niektórych polskich opracowaniach i przekładach pojawia się skrócona forma „1905 rok”, dlatego oba zapisy mogą prowadzić do tego samego dzieła.
Nie chodzi więc o piąty poemat w kolejności napisania przez Pasternaka. Określenie „piąty” odnosi się do roku 1905, czyli wydarzeń, które stały się historycznym tłem utworu. To ważne rozróżnienie, bo sama konstrukcja hasła może sugerować numer dzieła, a nie datę.
Dlaczego Pasternak wrócił do wydarzeń z 1905 roku
Rewolucja 1905 roku była dla rosyjskiego społeczeństwa momentem gwałtownego napięcia politycznego i społecznego. Wystąpienia robotnicze, demonstracje, represje oraz bunt na pancerniku „Potiomkin” zapowiadały kryzys, który po latach doprowadził do kolejnych rewolucji w Rosji.
Pasternak nie przedstawia tych wydarzeń jak chłodny kronikarz. Interesuje go przede wszystkim zderzenie wielkiej historii z prywatnym doświadczeniem. Obok postaci i faktów publicznych pojawiają się obserwacje codzienności, wspomnienia środowiska artystycznego oraz osobisty sposób przeżywania epoki.
W mojej ocenie właśnie ten punkt widzenia odróżnia poemat od typowej literatury rewolucyjnej. Zamiast patetycznej opowieści o zbiorowym bohaterze dostajemy utwór bardziej niejednoznaczny, w którym historia jest filtrowana przez pamięć i wrażliwość jednostki.
„Dziewięćset piąty rok” jako poemat autobiograficzny
Utwór powstał w połowie lat 20. XX wieku, gdy Pasternak coraz wyraźniej podejmował tematy historyczne i społeczne. Według opracowań literaturoznawczych poemat został napisany w 1926 roku, a więc ponad dwie dekady po wydarzeniach, które opisuje.
Ten dystans czasowy ma znaczenie. Poeta nie relacjonuje rewolucji z pozycji bezpośredniego uczestnika, lecz rekonstruuje ją z perspektywy pamięci. Dlatego w utworze ważne są nie tylko fakty, ale także atmosfera epoki, emocje i ślady pozostawione w świadomości obserwatora.
W poemacie pojawiają się odniesienia do osób i wydarzeń związanych z rosyjskim życiem publicznym. Pasternak zestawia wielką politykę ze światem sztuki, co dobrze pokazuje jego własną sytuację jako twórcy funkcjonującego między kulturą, historią i naciskiem ideologicznym.
Najważniejsze motywy i sposób budowania obrazu historii
Najsilniejszym motywem jest rewolucja widziana nie jako abstrakcyjny proces, lecz jako doświadczenie ludzi. Poeta przygląda się temu, jak wydarzenia polityczne wpływają na społeczeństwo, relacje międzyludzkie i indywidualne wybory.
- Pamięć pozwala połączyć wydarzenia z 1905 roku z późniejszą refleksją poety.
- Historia nie jest pozbawionym emocji tłem, lecz siłą wpływającą na codzienne życie.
- Sztuka pojawia się jako sposób rozumienia epoki i przechowywania jej śladów.
- Jednostka nie znika całkowicie w tłumie, ponieważ Pasternak zachowuje osobisty punkt widzenia.
Język utworu bywa gęsty, obrazowy i rytmiczny, co jest typowe dla poezji Pasternaka. Czytając go, trzeba liczyć się z tym, że nie jest to prosty zapis wydarzeń. Znaczenie budują również skojarzenia, zmienny rytm i napięcie między dokumentem a poetycką interpretacją.
Jak odróżnić ten poemat od innych dzieł Pasternaka
„Dziewięćset piąty rok” często omawia się razem z poematem „Lejtnant Schmidt”, napisanym w 1927 roku. Oba utwory podejmują temat rewolucji i przemian historycznych, ale różnią się konstrukcją oraz rozłożeniem akcentów.
| Utwór | Rok powstania | Najważniejszy temat |
|---|---|---|
| „Dziewięćset piąty rok” | 1926 | Rewolucja 1905 roku i osobista pamięć poety |
| „Lejtnant Schmidt” | 1927 | Postać przywódcy buntu na pancerniku „Potiomkin” |
| „Wzniosła choroba” | 1923-1927 | Rewolucja, twórczość i doświadczenie artysty |
Jeśli pytanie brzmi „rok... piąty poemat Borysa Pasternaka”, najbardziej prawdopodobna odpowiedź to 1905. Jeśli natomiast potrzebny jest pełny tytuł, należy podać „Dziewięćset piąty rok”. W zadaniach szkolnych bezpieczniej użyć obu form, ponieważ różne źródła stosują odmienny zapis tytułu.
Co warto zapamiętać przed sprawdzianem lub quizem
Najważniejsze są trzy informacje. Pasternak napisał poemat „Dziewięćset piąty rok” w 1926 roku, jego tematem jest rewolucja 1905 roku, a forma utworu łączy refleksję historyczną z osobistym, autobiograficznym spojrzeniem.
Warto też pamiętać, że 1905 nie oznacza roku publikacji. To data wydarzeń przedstawionych i wspominanych w poemacie. Sama pomyłka między rokiem akcji a rokiem powstania utworu jest najczęstszym błędem przy odpowiadaniu na to hasło.
Najkrótsza poprawna odpowiedź to „1905 rok”, a pełniejsza i literacko dokładniejsza brzmi „Dziewięćset piąty rok” Borysa Pasternaka. Obie formy prowadzą do tego samego poematu.
